Data dodania: 2009-09-18 /
Data modyfikacji: 2010-02-03
Dla ludzi często odmawiających różaniec dość istotnym w pewnym sensie nieuniknionym zagrożeniem bywa monotonia, i to zarówno w zakresie formy, jak i treści. Myśli i wypowiadane słowa często „rozbiegają się", co stwarza wrażenie, że co innego się mówi i o czym innym się myśli. Już samo skupienie i „zatrzymanie wyobraźni" na jednym temacie, na jednej tajemnicy, okazuje się zadaniem niezwykle trudnym. Aby temu zaradzić, podejmuje się różne próby ożywienia, czy „odnowienia" modlitwy różańcowej. Najczęściej wspomagamy naszą wyobraźnię stosownym fragmentem Pisma świętego lub pieśnią śpiewaną przed każdą dziesiątką różańca. Chętnie, zwłaszcza w grupach dziecięcych, posługujemy się przeźroczami, gdzie każdej „zdrowaśce" lub przynajmniej kolejnej „dziesiątce" od¬powiada klatka ilustrująca daną tajemnicę. Te metody jednak bardziej nadają się do publicznego odmawiania różańca. Trochę inaczej mają się sprawy, gdy odmawia¬my różaniec w małej grupie lub gdy modlimy się sami.
W chrześcijaństwie najskuteczniejsza odnowa dokonuje się zawsze przez powrót do źródeł. Gdybyśmy cofnęli się do źródeł modlitwy różańcowej, do samych jej początków, też odkrylibyśmy jej nieco odmienną strukturę. Wszystko wskazuje na to, że początkowo odmawiano tylko pierwszą, biblijną część Pozdrowienia Anielskiego, kończącą się słowami (...) i błogosławiony owoc żywota Twojego Jezus. Część druga, zaczynająca się od słów Święta Maryjo jest późniejszym, modlitewnym dodatkiem. Dopiero w 1568 r. została ona wprowadzona do brewiarza rzymskiego, a do samego różańca jeszcze później. Początkowo odmawiano ją na końcu każdej dziesiątki różańca jako modlitewną prośbę we wszystkich intencjach, które podsunęło rozważanie, a zwłaszcza o dobrą śmierć. Zauważmy, że właśnie ta druga część „zdrowaśki" jakby przerywa tok rozważań nawiązujących do konkretnej tajemnicy zbawienia. Dlatego powrót — choćby od czasu do czasu — do owej dawnej formy (10 x Zdrowaś...i l x Święta Maryjo) pozwala na nowo odkryć ową wewnętrzną logikę i potrzebę „ciągłości" rozważań różańcowych. Nadal jednak pozostaje do rozwiązania kwestia owej „dwutorowości" słów i myśli: odmawiamy ciągle te same słowa Zdrowaś Maryjo..., ale myśli nasze powinny posuwać się do przodu, wznosić się, schodzić w głąb danej tajemnicy, jak powój spiralnie nawijający się na tyczkę. Co zrobić, aby wprowadzić i konsekwentnie wyegzekwować tak konieczną w modlitwie różańcowej dyscyplinę rozważań?
Otóż doskonale służył temu celowi wypracowany już dawno, bo przed niemal sześcioma wiekami system tzw.„dopowiedzeń", precyzujących treść rozważanej tajemnicy. Jeszcze do dziś w niektórych regionach kraju po słowach Zdrowaś Maryjo (...) i błogosławiony owoc żywota Twojego Jezus prowadzący różaniec dodaje, tzn. dopowiada: który za nas krwią się pocił, któregoś Ty o Panno, do Elżbiety niosła, który nam Ducha Świętego zesłał itp. Takie dopowiedzenie, nawet jeśli jest dziesięciokrotnie powtarzane, „trzyma na wodzy" i kształtuje wyobraźnię religijną modlącej się wspólnoty, czy po prostu konkretnej osoby. Jeśli jest to jednak tylko jedno dopowiedzenie, daje to w efekcie dość statystyczny i uproszczony, jednoaspektowy obraz rozważanej tajemnicy zbawienia. Nie pozwala przeniknąć kontemplacyjną modlitwą całej jej głębi. Przecież Chrystus, który w Ogrójcu za nas krwią się pocił, to także Chrystus, ... który mimo ludzkich lęków do końca wypełnił wolę Ojca,... który uczy nas, jak modlić się w cierpieniach,... który pragnie, abyśmy z Nim razem czuwali na modlitwie itd. Dodawanie takich „dopowiedzeń" możliwie do każdej „zdrowaśki", oczywiście — zawsze tematycznie związanych z daną „dziesiątką" — pozwala bardziej owocnie i w większym skupieniu rozważać tajemnice zbawienia. Już żyjący napoczątku XV w. wielki apostoł różańca Dominik Prus z zakonu Kartuzów pozostawił nam 150 tego rodzaju dopowiedzeń. Dziś należy takie dopowiedzenia aktualizować, urozmaicać, tak formułować, by wyrażały coraz to nowe aspekty danej tajemnicy różańcowej i jej związek z naszym życiem.
Oczywiście, najlepiej, gdy dopowiedzenia są formułowane spontanicznie podczas odmawiania różańca. Konieczność „dopowiedzenia" wymusza wtedy i jednocześnie gwarantuje stałą koncentrację uwagi na danej tajemnicy zbawienia. Gdy odmawiamy różaniec w małej grupie (np. rodzina lub krąg Żywego różańca, tzw.„róża"), każdy z uczestników modlitwy stara się sformułować chociażby jedno dopowiedzenie, wspierając religijną wyobraźnię partnerów modlitwy. Można także skorzystać z gotowych zestawów dopowiedzeń, zwłaszcza wtedy, gdy dziesiątkę różańca odmawiamy indywidualnie. Taki przykładowy zestaw dopowiedzeń do wszystkich 15—tu tajemnic różańca pragniemy tutaj zaprezentować. Niech służy ubogaceniu naszej osobistej modlitwy. Metoda ta dobrze sprawdziła się już np. na oazach. I jeszcze jedna ważna uwaga. Formułując dopowiedzenia należy zwrócić uwagę na ich poprawność gramatyczną. Dopowiedzenie jest bowiem dalszym ciągiem zdania, którego podmiotem jest Jezus (który... ,w którym..., dzięki któremu...) lub — rzadziej — Maryja (Zdrowaś Maryjo (...), któraś...). W tej formie odmawia z Maryją rozważamy tajemnice zbawienia), a staje się modlitwą wybitnie chrystocentryczną. W centrum naszych różańcowych rozważań pozostaje bowiem zawsze Chrystus, w którym dokonało się nasze odkupienie.
Propozycja ubogacenia wymiany tajemnic
1. Zelator przygotowuje 10 karteczek, na których w domu wypisuje dopowiedzenia. Na rozpoczęcie Wymiany Tejemnic je rozdaje. Każda z osób, która otrzymała dopowiedzenie, prowadzi kolejne Zdrowaś Maryjo. Można zaproponować, by uczestnicy na następny raz sami ułożyli 10 dopowiedzeń do kolejnej tajemnicy.
2. Wymianę tajemnic rozpocząć od tajemnicy Zwiastowania i przez kolejne 15 miesięcy odmawiać kolejną tajemnicę. Każdy w domu na Wymianę przygotowuje jedno dopowiedzenie. Zelator na zakończenie wymiany podaje następną tajemnicę.
3. Po kilku miesiącach, najdłużej po 15, przechodzimy do spontanicznych „dopowiedzeń”.
Tajemnica Zwiastowania
1) ... który wypełnił oczekiwanie ludzkości, przychodząc aby ją zbawić.
2) ... który przez swego anioła objawił Tobie plan zbawienia człowieka i zaprosił Cię do udziału w nim.
3) ... który przez Ducha Świętego uzdolnił Cię do wyrażenia zgody na to, abyś stała się Matką Zbawiciela.
4) ... który sprawił, że stałaś się wypełnieniem znaku danego w proroctwie Izajasza: Oto Panna pocznie i porodzi Syna, i nazwie Go imieniem Emmanuel.
5)... który mógł przyjść do człowieka, bo Ty w imieniu całej ludzkości otwarłaś się na Jego przyjęcie.
6)... którego przyjęłaś przez miłość w postawie wzajemnego oddania się i służby.
7)... który chce, abyśmy naśladowali Ciebie, przyjmując Go swoim „tak" — Niech mi się stanie według slowa twego.
8)... który przychodzi do nas w słowie i w sakramencie i w naszych braciach.
9) ... który w tajemnicy Eucharystii spełnia nasze oczekiwanie wybawienia z mocy zła i grzechu.
10) ... który chce, abyśmy trwali w postawie sług oczekujących powrotu swego Pana.
Tajemnica Nawiedzenia
1)... który chciał, abyś swojej krewnej Elżbiecie zaniosła radosną wieść o rychłym Jego przyjściu.
2) ... który Elżbiecie napełnionej Duchem Świętym pozwolił rozpoznać w Tobie Matkę Zbawiciela świata.
3)... który św. Janowi Chrzcicielowi zlecił misję przygotowania „dróg Pańskich".
4) ... za którego przyjście dziękowałaś słowami Magnificat.
5)... który w Magnificat pozwolił Ci wyśpiewać wdzięczność za dzieło zbawienia.
6) ... który uczynił Ci wielkie rzeczy.
7) ... który przez Ciebie uczynił i dla nas wielkie rzeczy.
8) ... który pragnie, abyśmy razem z Tobą dziękowali za dzieło zbawienia.
9)... który w tajemnicy Eucharystii włącza nas w swoje dziękczynienie Ojcu za dzieło zbawienia.
10) ... który chce, aby całe nasze życie było dziękczynieniem.
Tajemnica Narodzenia
1)... który był utęsknieniem patriarchów, oczekiwaniem narodów, umiłowaniem Ojca Przedwiecznego.
2) ... którego przyjście zajaśniało jako światło w ciemnościach grzechu i śmierci.
3) ... który przychodzi do naszych serc, gdy z wiarą Go o to prosimy.
4) ... który wybawia swój lud od grzechu.
5) ... przez którego przyjście zostały wstrząśnięte moce ciemności.
6) ... przez którego przyjście objawiła się nam nieskończona miłość Boga.
7) ... który był posłany, by nas uzdolnić do oddania się Ojcu w odpowiedzi na Jego miłość.
8) ... który przyszedł, aby dać nam udział w swoim Bożym synostwie.
9) ... który jako Emmanuel jest obecny w tajemnicy Eucharystii.
10) ... który chce, abyśmy wraz z Tobą trwali w rozważaniu tajemnicy Jego miłości.
Tajemnica Ofiarowania
1) ... którego Symeon rozpoznał w małym Dzieciątku.
2) ... który był nadzieją i wypełnieniem życia Symeona.
3) ... którego Symeon natchniony Duchem Świętym nazywa światłością na oświecenie pogan i chwałą ludu izraelskiego.
4) ... który w świątyni objawił się Annie prorokini jako oczekiwany Mesjasz.
5) ... który nazwał siebie światłością świata.
6) ... który przyszedł po to, aby stać się ofiarą przebłagalną za nasze grzechy.
7) ... który Ciebie jako pierwszą z ludu wezwał do współofiarowania.
8)... który ofiaruje się Ojcu za nas jako ofiara doskonała w codziennej mszy św.
9) ... który pragnie, abyśmy włączali się w Jego ofiarę.
10) ... który wzywa nas do oddania się Jemu przez wypełnienie woli Ojca.
Tajemnica Znalezienia
1)... który w świątyni jerozolimskiej wyjaśniał uczonym Pisma Proroków o przyjściu Zbawiciela.
2) ... który przyszedł na ziemię, aby wypełnić wolę Ojca.
3) ... który Tobie zatroskanej odpowiedział: Czy nie wiedzieliście, ie powinienem być w sprawach mojego Ojca?
4) ... który zgodnie z wolą Ojca przyszedł szukać i zbawiać to. co zginęło.
5) ... który przyszedł, aby wyrwać nas z ciemności i wprowadzić do światła swojej chwały.
6) ... który poucza nas o drogach zbawienia.
7) ... który każe nam mocno trwać w Jego nauce o zbawieniu.
8) ... który misję pouczania o drogach zbawienia zlecił kapłanom swego Kościoła.
9) ... którego i my znajdujemy w świątyni, w słowie i sakramencie.
10) ... który chce, abyśmy szli za Nim drogą naszego powołania, aby wypełnić wolę Ojca.
Tajemnica Modlitwy w Ogrójcu
1) ... który modlił się o przyjęcie woli Ojca, wymagającej od Niego rzeczy najtrudniejszej — ofiary z życia.
2)... który przez całkowite przyjęcie woli Ojca spełnił akt największej miłości.
3) ... który przyjął wolę Ojca wypowiadając słowa: Nie moja, ale Twoja wola niech się stanie.
4)... który mimo ludzkich lęków do końca wypełnił wolę Ojca.
5) ... który uczy nas zgadzania się z wolą Bożą nawet w najtrudniejszych chwilach życia.
6) ... który daje nam wzór modlitwy oczyszczającej nas od własnej woli.
7) ... który uczy nas, jak modlić się w cierpieniach.
8) ... który w męce Ogrójca widział wszystkie grzechy ludzkości.
9) ... który w męce Ogrójca widział wszystkie moje grzechy.
10) ... który wzywa nas do czujności i modlitwy.
Tajemnica Ubiczowania
1) ... który z miłości do nas dał się ubiczować.
2)... który milcząc poddał się wyrokowi sądów ludzkich.
3) ... który zadośćuczynił Ojcu za grzechy nadużycia ciała.
4) ... który uczy nas umartwienia ciała w naszej drodze do Ojca.
5) ... którego sinością jesteśmy uzdrowieni.
6) ... którego prorok Izajasz widział jako męża boleści, w którym nie było wdzięku ani piękna.
7) ... który poddał swoje ciało cierpieniu, aby odkupić nasze ciało.
8) ... który przez swoje cierpienie nadaje sens i wartość naszym cierpieniom, jeśli się z Nim jednoczymy.
9) ... który umartwienie ciała proponuje jako drogę do wywyższenia naszego ciała przez zmartwychwstanie.
10) ... który ogołocił samego siebie przyjąwszy postać Sługi, stawszy się podobnym do ludzi we wszystkim prócz grzechu.
Tajemnica Ukoronowania Cierniem
1) ... który przyjął koronę z cierni, by nas odkupić.
2) ... który z miłości do nas znosił szyderstwa ludzi.
3) ... który w cichym znoszeniu tylu upokorzeń uczy nas pokory.
4) ... który przez swoją pokorę, posłuszeństwo i wyniszczenie się dźwiga nas z upadku.
5) ... który cierpiał za grzechy próżności i pychy.
6) ... który uniżył się za nas aż stał się Królem boleści i cierpienia.
7) ... który wyznał przed Piłatem, że jest królem.
8) ... który powiedział: Królestwo moje nie jest z tego świata.
9)... który przyjął cierpienia w postawie przebaczającej miłości.
10)... który nie uwolnił nas od cierpień, ale ukazał drogę do nieba przez cierpienie.
Tajemnica Niesienia Krzyża
1) ... który z miłości ku nam wziął na ramiona ciężki krzyż.
2)... który wziął na siebie ciężar naszych grzechów i zła, które w nas panuje.
3) ... który podnosił się po każdym upadku i nas dźwiga z naszych upadków.
4) ... który pragnie, byśmy jeden drugich brzemiona nosili.
5)... który powiedział: Jeśli kto chce iść za Mną, niech się zaprze samego siebie, niech weźmie krzyż swój i niech Mnie naśladuje.
6)... który uczy nas, że tylko krzyż jest drogą do życia.
7) ... który w krzyżu zawarł naukę największej miłości.
8) ... który cierpiał i umarł dla naszego zbawienia.
9) ... który przez krzyż daje nam dowód swojej miłości i pragnie, abyśmy go przyjęli.
10) ... który sprawił, że i my mamy uczestnictwo w naszym odkupieniu przez dźwiganie codziennych krzyży
Tajemnica Ukrzyżowania
1) ... który przez ofiarę krzyżową spełnił akt najdoskonalszej miłości wobec Ojca.
2) ... który umiłowawszy swoich, do końca ich umiłował.
3) ... którego śmierć jest dla nas źródłem nowego życia.
4) ... który byt posłuszny aż do śmierci na krzyżu.
5) ... który przebacza tym, którzy go ukrzyżowali.
6) ... który uczy nas przebaczającej miłości wobec bliźnich.
7) ... który dał Ci udział w swoich cierpieniach.
8) ... który na Twoich oczach został przybity do krzyża.
9) ... który Ciebie, stojącą pod krzyżem, uczynił Matką Kościoła.
10)... który wzywa nas do umierania dla grzechu, a życia dla miłości.
Tajemnica Zmartwychwstania
1) ... który rzeczywiście zmartwychwstał.
2) ... którego zmartwychwstanie codziennie wyznajemy.
3) ... który zmartwychwstał, byśmy uwierzyli, że jest On Synem Bożym i byśmy wierząc mieli życie w imię Jego.
4) ... który przez swoje zmartwychwstanie objawił nam tajemnicę życia, które z śmierci tryska.
5) ... którego zmartwychwstanie jest odpowiedzią Ojca na bezgraniczną Jego miłość.
6) ... który za wypełnienie woli Ojca otrzymał dar nowego życia.
7) ... którego zmartwychwstanie jest znakiem, że wiara nasza nie jest daremna.
8)... którego zmartwychwstanie jest zapowiedzią zmartwychwstania i naszych ciał przy końcu świata.
9) ... którego zmartwychwstanie stało się źródłem pokoju i nadziei dla świata.
10) ... który zmartwychwstał i żyje.
Tajemnica Wniebowstąpienia
l) ... który wstąpił do nieba, aby nam przygotować mieszkanie.
2) ... który powiedział: W domu Ojca mego jest mieszkań wiele.
3) ... który obiecał nam, że zobaczymy Ojca twarzą w twarz
4)... który, choć wrócił do nieba, jest obecny wśród nas.
5) ... który naszemu życiu nadaje znamię wieczności.
6)... który uczy nas właściwego patrzenia na sprawy tego świata.
7) ...który pragnie, abyśmy obecne życie traktowali jako pielgrzymkę do domu Ojca.
8) ... który tworzy wspólnotę z Ojcem.
9) ... który jest obecny w Kościele i daje nam udział w swojej wspólnocie z Ojcem.
10) ... który prowadzi nas do wspólnoty z Ojcem przez oczyszczanie naszej miłości.
Tajemnica Zesłania Ducha Świętego
1) ... który po swoim wniebowstąpieniu zesłał nam Ducha Świętego, aby uczynić nas uczestnikami swego boskiego życia.
2) ... którego Duch otwiera nas na przyjęcie Słowa Bożego.
3) ... którego Duch przemienia nas wewnętrznie.
4) ... którego Duch wyzwala w nas tęsknotę za prawdziwą miłością, która wyraża się w modlitwie.
5) ... którego Duch nas ożywia i udziela nam swojej miłości.
6) ... który Ciebie pierwszą napełnił Duchem Świętym.
7) ... który nieustannie zlewa na Kościół dary Ducha Świętego.
8)... który udziela nam swego Ducha, aby kształtował w nas Nowego Człowieka.
9) ... którego Duch wzbudza tęsknotę za jednością w Kościele.
10) ... którego Duch ożywia naszą wiarę i uzdalnia do tworzenia nowej kultury.
Tajemnica Wniebowzięcia
1) ... który wziął Cię z duszą i ciałem do nieba.
2) ... który wywyższył Cię ponad wszystko stworzenie.
3) ... który Twoje Wniebowzięcie uczynił przyczyną naszej radości.
4) ... który Twojej macierzyńskiej trosce powierzył pielgrzymujący Kościół.
5) ... który chce, abyś wraz z Nim była naszą drogą do nieba.
6) ... który sprawił, że jako pierwsza z ludzi doszłaś do pełni życia w porządku zmartwychwstania.
7) ... który w Twoim Wniebowzięciu zapowiada nasze wywyższenie.
8) ... który daje Ciebie pielgrzymującemu Kościołowi jako wzór i pragnie, by razem z Tobą doszedł tam, gdzie Ty z Nim jesteś już w pełni chwały nowego życia.
9) ... który uczynił Cię Matką nowego życia.
10) ... który pragnie, abyśmy naśladowali Cię w postawie radości i dziękczynienia.
Tajemnica Ukoronowania
1) ... który uczynił Cię Królową nieba i ziemi.
2) ... który wprowadził Cię w krąg życia Trójcy Przenajświętszej.
3) ... który przyjmując Twoje współcierpienie pod Krzyżem, obdarzył Cię łaską pierwszeństwa wśród odkupionych ludzi.
4) ... który wywyższył Cię, gdyż w pełni odpowiedziałaś na Jego miłość.
5) ... który w Tobie urzeczywistnił w sposób ostateczny zjednoczenie człowieka z Bogiem.
6)... który chce, abyśmy Cię czcili jako Matkę Kościoła.
7) ... który obdarzył Cię godnością królewską, gdyż w swoim ziemskim życiu byłaś służebnicą.
8) ... który daje nam Ciebie za wzór i pragnie, abyśmy naśladowali Twoją postawę służby.
9) ... który zlecił Ci kształtowanie naszych dusz, dając nam Ciebie jako wzór najdoskonalszej miłości.
10) ... który chce przez Ciebie królować w naszych sercach.
Ks. Antoni Dunajski
